Эдийн засаг

Эдийн засаг - Aranshin.mn http://aranshin.mn/ ru Эдийн засаг - Aranshin.mn DataLife Engine “Онтрэ”-гүй, “Эрдэнэс Тавантолгой”-гүй, Баялгийн сангүй, дефолт зарлах засгийн шийдвэр... http://aranshin.mn/index.php?newsid=1671 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1671

Бензинд оочерлож, сургалтын төлбөрт хармаагаа сэгсэрч, амьдрах гэж үсээ үгтээж байгаа маниуст засаг: Таанууст бэлэг барьсан, хүлээн авна уу гэж. Дэлгэрүүлье.
Засгийн газрын 26 оны наймдугаар сарын 31-ний албан мэдээ: Засгийн газрын ээлжит бус хуралдаанаар 27 оны улсын төсвийн төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлэхээр шийдвэрлэлээ. 26 оны төсвийн тодотгол, 27 оны төсвийн төслөөс онцлох 9 шийдвэр гаргалаа гэж. Тэр дундаа: Оюутолгойн ногдол ашгаа Монголд анх удаа авчирна. Дулааны IV цахилгаан станц, боловсруулах үйлдвэр, боловсролд зарцуулна. Таны мөнгө. Та бүхэн шийднэ гэж. “Эрдэнэс Тавантолгой”-н 1072 хувьцаагаа иргэн өвлүүлэх, бэлэглэх, арилжих эрхтэй болно гэж. Таны цалингийн 792.000 төгрөг хүртэлх хэмжээнд татвар авахгүй. Таны мөнгө Танд үлдэнэ. Иргэдийн гарт 840 тэрбум төгрөг үлдэнэ гэж.
УИХ-ын 26 оны наймдугаар сарын 31-ний албан мэдээ: УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод сайд нар Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 27 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 28-29 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон Монгол Улсын 27 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 27 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 27 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд болон эдгээр хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсруулсан хууль тогтоомжийн төслүүдийг өргөн мэдүүлэв гэж.
Хуулийн төслүүдийг өргөсөн сайд нар: Хуулийн төсөлд 27 оны төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 41.3 их наяд төгрөг, төсвийн зарлагыг 43.6 их наяд төгрөг, тэнцвэржүүлсэн тэнцлийг 2 их наяд 306 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай байхаар тусгасан гэж. Мөнхүү: Дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл батлагдсанаас хойш төслийг боловсруулахад хүрээнд тооцох боломжгүй байсан төрийн өмчит компаниудын ноогдол ашгийн нэмэлт орлого, Оюутолгой төслийн ноогдол ашгийн орлого болон орон нутгийн үнэт цаас, урьд оны үлдэгдлээс хамаарсан эх үүсвэр нэмэгдсэнтэй. Энэтэй холбоотойгоор нэмэгдсэн орлогын хэмжээгээр нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын дээд хэмжээг нэмэгдүүлэн тооцож, энэхүү тохиолдолд уг нэмэгдлийн хэмжээ нь төсвийн тусгай шаардлага хамаарахгүй байх зохицуулалтуудыг тусгасан гэж.
Дараагаар нь сайд нар сошиалаар энийгээ баахан: Манай засгаас таанууст өгч байгаа бэлэг гээд рекламдаж.
УИХ-д өргөсөн 27 оны төсвийн тодотгол, 28 оны төсвийн төслөөс дөрвөн юмыг л харчих.
1-т: Оюутолгойн ноогдол ашиг авлаа гэх. Гоё сонсдоно. Гэвчиг: Өчигдөрхнийг хүртэл ноогдол ашиг байтугай хөрөнгө оруулалтын өр, үйл ажиллагааны зардлын өрөнд баригдсан /өнөөдөр ч байгаа/ засагт ямар жанцангаар 1.5 тэрбум доллар “Рио” өгөх болов? Тэрхүү компанийн шунал “Онтрэ” дээр байгааг бид мэднэ. Гэнэтийн бэлгийн хариуд тэр орд явчихсан байх машид өндөр магадлалтай. Энийг маш яаралтай шалгаж үзэх шаардлага үүсч.
2-т: “Эрдэнэс Тавантолгой”-г нээлттэй болгоно, таануус хувьцаагаа яахаа мэд гэж. 90-ээд оны цэнхэр яагаан тасалбар яалаа? Уулаасаа: Өнөөдөр маргаашаа яая гэж хэцүүдсэн ард нийтэд хувьцаа зарах эрх олговол хэний гарт хэдэн төгрөгөөр очих нь тодоос тод тодорхой. Ард нийтийн амьдралыг угт нь тултал уланд хэвтүүлээд ардаас нь: Хувьцаагаа яахаа та мэд гэх нь “Эрдэнэс Тавантолгой”-г хувьчилна гэж сонсдох. Юун тэр Хөрөнгийн бирж хүрэх, наана нь 5-10 цаасаар танил нөгөө компаниуд хувьцааг цуглуулах боломж.
3-т: Тооцох боломжгүй байсан төрийн өмчит компаниудын ноогдол ашгийн нэмэлт орлогыг төсөвт төвлөрүүлнэ гэж. Ашгаа авахуулаад байгаа компани ашигтай ажиллаж хөгжиж дэвших тухай огтоосоо бодохгүй, амь зогоох л аргатай үлдэнэ. Алсдаа ч гэх юмгүй, ойрмогтоо дампуурч хэн нэг олигарх, орд газрын шуналтанд очих шаанс.
4-т: Цалинг салбар болгонд 30-50 хувь нэмнэ гэж. Гэтэл нь цалинг инфляцийн түвшин дээр 3 хувийг нэмж тооцож өсгөдөг нь эдийн засгийн арга. Тэгж бодит худалдан авах чадварыг хамгаалах, амьжиргааны түвшнийг тогтвортой байлгадаг. Эдүгээ Монголбанк: Инфляци 13 гэж тоолж. Энэ дээр нэмэх 3 гэхээр 16 хувиар нэмнэ гэсэн бол худалдан авах чадварыг хамгаалж, амьжиргааны түвшинг тогтвортой байх байж. Цаашаагаа: Энэхүү шийдвэрийг хэрэгжүүлбэл Монгол Улс шууд дефолт. Энэнээс болоод улс орон авсан зээл, өр төлбөрөө хугацаандаа, гэрээ ёсоор төлж чадахгүй болж, санхүүгийн чадамжаа алдаж, дампуурснаа олон улсад зарлах л замтай.
Базах нь ээ: “Онтрэ”-гүй, “Эрдэнэс Тавантолгой”-гүй, Баялгийн сангүй, дефолт зарлах засгийн шийдвэр гарч. УИХ-ыг бүрдүүлдэг МАН-аас бусад нам энэ дээр анхаарч, басхүү шалгаж нягталж үзэхийг ард нийтийн өмнөөс сануулан хүсэж байна...
Ө.БАТБИЛЭГ]]> ahiimaa Thu, 03 Sep 2026 14:39:41 +0900 Б.Солонгоо: Монгол Улс “Рио тинто”-гоос нөхөн төлбөр шаардах ёстой http://aranshin.mn/index.php?newsid=1664 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1664

Б.Солонгоо: Монгол Улс “Рио тинто”-гоос нөхөн төлбөр шаардах ёстой

Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд асан Б.Солонгоотой Оюутолгой төслийн эргэн тойронд ярилцлаа.

-“Рио тинто” компани хөрөнгө оруулагчдадаа Оюутолгой төсөлтэй худал мэдээлэл өгсөн гэдэг нь батлагдаж, хувьцаа эзэмшигчдэдээ нөхөн төлбөр өгөх болсон талаар мэдээлэл гарсан. Энэ нөхцөл байдал Монгол Улсын Засгийн газар "Рио тинто" компани Оюутолгойн асуудлаар хэлэлцээнд давуу байдал авчрах боломжтой юу?
-Мэдээж, Засгийн газарт давуу байдал авчирна. “Рио тинто” компани одоогийн байдлаар Оюутолгой төслийн гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын асуудлаас болж АНУ, Канад улс дахь жижиг хувьцаа эзэмшигчдэд нөхөн төлбөр өгөх болоод байна. Хэдхэн хоногийн өмнө Канад улсын шүүхэд жижиг хувьцаа эзэмшигчид нэхэмжлэл гаргасны дагуу “Рио тинто” компани 22 сая канад долларын нөхөн төлбөр төлөхөөр болсон мэдээлэл гарлаа. АНУ-ын Нью-Йорк мужийн шүүх мөн 2025 оны арваннэгдүгээр сард Петвотер тэргүүтэй жижиг хувьцаа эзэмшигчдэд “Рио тинто” компани 138.9 сая ам.долларын нөхөн төлбөр өгөхөөр тохиролцсоныг баталгаажуулсан. Жижиг хувьцаа эзэмшигчид нөхөн төлбөр авч байгаа шалтгаан нь ерөөсөө л Оюутолгой төсөлтэй холбоотой. Оюутолгой төслийн гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын нөхцөл байдлын талаар “Рио тинто” компани үнэн бодитой мэдээллийг цаг хугацаанд нь хөрөнгө оруулагчдадаа өгөөгүй, худал ярьснаас болсон хэрэг.

“Рио тинто” компани жижиг хувьцаа эзэмшигчидтэйгээ нөхөн төлбөр өгөхөөр тохиролцож буй нь өөрөө асуудал байсныг харуулж байна. Огт асуудалгүй, үнэн бодит мэдээлэл өгч байсан бол хэдэн арван сая ам.долларын нөхөн төлбөр сайн дураараа төлөхгүй шүү дээ.

Энэ жишгээр манай улс ч гэсэн нөхөн төлбөр нэхэмжлэх бүрэн боломжтой, шаардах ёстой юм. Засгийн газрын Ажлын хэсэг энэ асуудлыг судалж, “Рио тинто” компаниас тайлбар заавал авч, яриа хэлэлцээндээ давуу байдал бий болгох ёстой. Нөгөө талаар Оюутолгой төслийн нөхцөл байдлын талаар “Рио тинто” үнэн бодит мэдээлэл өгч байгаа эсэхийг ч нягталж, “Рио тинто”-гоос мэдээлэл, тайлбар шаардах нь яриа хэлэлцээнд чухал ач холбогдолтой. Хэрэв Засгийн газрын Ажлын хэсэг энэ ажлыг хийхгүй, шаардлага гаргахгүй байвал улсынхаа эрх ашгийг огоорсон, маш том эс үйлдэл болно.
-Өмнө нь ч гэсэн “Рио тинто”, “Туркойс хилл ресурс” компаниудын жижиг хувьцаа эзэмшигчид гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын асуудлаар шүгэл үлээж байсан. Тэд хэд хэдэн удаагийн маргаандаа ялалт байгуулсан байдаг. Та бүхэн тэдэнтэй хамтран ажилласан байсан байх аа. Энэ талаар уншигчдад мэдээлэл өгөхгүй юу?
-Оюутолгой төслийн хоёр дахь үе шат буюу гүний уурхайн бүтээн байгуулалттай холбоотой эргэлзээтэй мэдээлэл 2020 оноос эхлэн гарч байсан. “Рио тинто” компани анх 2019 оны долоодугаар сард гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын капитал зардал 1.9 тэрбум ам.доллароор нэмэгдэж, ашиглалтад орох хугацаа хоёр жилээр хойшилж буй талаар мэдэгдсэн. Үүний шалтгааныг геотехникийн буюу газрын доорх геологийн нөхцөлөөс боллоо гэж тайлбарлаж байсан. Харин олон улсын хэвлэлээр “Рио тинто”-д ажиллаж байсан зөвлөхүүд шүгэл үлээж, компаниас худал мэдээлэл өгч байгаа талаар олон нийтэд хандсан. Тухайн үед Засгийн газрын Ажлын хэсэг шүгэл үлээгчидтэй холбогдож мэдээлэл авч, хамтран ажиллаж байсан. Их Британи улсын иргэд Ричард Боули, Маурис Даффи нар 2021 оны наймдугаар сард Монгол Улсад ирж, Ажлын хэсгийн гишүүд, төрийн байгууллагуудын төлөөлөлтэй уулзаж байсан. Шүгэл үлээгчдийн өгсөн зөвлөгөөний дагуу бид Оюутолгой төслийн гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын зардал хэтэрсэн, хугацаа хэтэрсэн шалтгаан, нөхцөлийг судалж дүгнэлт гаргуулах шаардлагыг “Рио тинто” компанид тавьж, хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлт гаргуулж байлаа.

Шинжээчдийн дүгнэлтээр зардал хэтэрч, хугацаа хойшилсон нь “Рио тинто” компанийн менежментийн алдаа, удирдлагын болон худалдан авалтын буруу шийдвэрээс болсныг нотолсон. Үргэлжлүүлээд зардлын аудит хийх зөвлөмж гарч байсан. Харамсалтай нь “Рио тинто” компани энэ ажилд маш хойрго хандаж, хөндлөнгийн аудит оруулах асуудал үндсэндээ замхарч байна.

2020-2021 онд Засгийн газрын Ажлын хэсэг энэ асуудалд анхаарал хандуулан ажиллаж байхад Оюутолгой төслийн 66 хувийг эзэмшдэг, Нью-Йорк, Торонтогийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Туркойс хилл ресурс” компанийн жижиг хувьцаа эзэмшигчид мөн гомдол, нэхэмжлэл гаргаж байсан. Жижиг хувьцаа эзэмшигчдийн тавьж байсан асуудлыг тухайн үед Монгол Улсын Засгийн газар ч хөндөж, “Рио тинто”-гоос тайлбар, мэдээлэл шаардаж байсан. “Рио тинто”-гийн бидэнд өгөхгүй байсан мэдээллийг бид шүгэл үлээгчдээс авч байсан гэсэн үг. Энэ бол маш ноцтой асуудал юм. “Рио тинто” компани Оюутолгой төслийн менежментийг хэрэгжүүлдэг, Оюутолгой компанийн гүйцэтгэх удирдлагын шийдвэрийг бие даан гаргадаг. Их хэмжээний менежментийн төлбөр ч үүний хариуд авдаг. Үүнтэй харьцуулахад хангалттай хариуцлагатай ажиллаж, Монгол Улсын Засгийн газар болон олон нийтэд үнэн бодитой мэдээлэл өгч байсан уу гэвэл 2018-2020 онуудад худал ярьж байсныг бид тухайн үед нотолж байсан. Энэ нь 2021-2022 оны яриа хэлэлцээнд томоохон хөшүүрэг болж өгсөн. Оюутолгой компани дахь төрийн эзэмшлийн 34 хувьд ногдох, хуримтлагдаад байсан 2.3 тэрбум ам.долларын өрийг бүрэн тэглүүлсэн яриа хэлэлцээний үр дүн ч үүнтэй холбоотой. Бид үргэлжлүүлж энэ асуудлыг судалж, зардлын аудит оруулах шаардлагыг тавьж байсан боловч одоо болтол үр дүн гараагүй байна. Харамсалтай нь сүүлийн хэдэн сар Засгийн газрын Ажлын хэсэг шүгэл үлээгчидтэй хамтарч ажиллаж байсныг буруугаар тайлбарлаж, мушгин гуйвуулж, мөнгө угаасан зэрэг худал мэдээлэл тараах болсон нь харамсалтай. Тухайн үед холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу шийдвэр гараад л хамтарч ажилласан. Биднийг шүгэл үлээгчидтэй хамтарч ажиллаж байгааг мэдээд “Рио тинто” маш их дургүйцэж, эсэргүүцлээ илэрхийлж байсан. Үргэлжлүүлэн хамтран ажиллах боломжийг ч хаасан болов уу.
БИД БАЯЛГАА АШИГЛУУЛААД ЗЭЭЛ, ЗЭЭЛИЙН ХҮҮ ТӨЛӨХ Л САНХҮҮГИЙН МӨЛЖЛӨГ ҮРГЭЛЖИЛНЭ
-Оюутолгойн хэлэлцээрийн ажлын хэсэгт удаан хугацаанд ажилласан албан тушаалтны хувьд Засгийн газрын энэ удаагийн хэлэлцээрийн үр дүнг хэрхэн дүгнэж байгаа вэ?
-Баяр наадмын өмнө Засгийн газрын Ажлын хэсэг Оюутолгой компаниас “Рио тинто”-д төлөх хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүг 2.5 хувиар бууруулж чадлаа гэх мэдэгдлийг хийсэн. Ингэж зээлийн хүү буурснаар Оюутолгой компани өдөрт 15 тэрбум төгрөгийг зээлийн хүүнд төлөхөөр байсан бол энэ дүн 10 тэрбум болж буурсан талаар мөн мэдээлэл өгсөн. Хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүг 2.5 хувиар бууруулсан нь сайшаалтай. Гэвч Монгол Улсад ирэх үр өгөөжийг дорвитой нэмэгдүүлэхгүй. Ногдол ашиг авах хугацааг урагшлуулах, бодитоор үр өгөөж хэрхэн нэмэгдэх нь ч тодорхойгүй байна. Ер нь бол Оюутолгой компанийн санхүүжилтийн бүтцийг аваад үзэхээр 20 орчим тэрбум ам.долларын өртэй байна. Монгол Улсын нийт гадаад өрийн 50 хувийг эзэлж байна. Яагаад ийм их өртэй болов гэхээр дээр дурдсан гүний уурхайн ажлаа хугацаанд нь дуусгаж чадаагүй, зардал 2 тэрбум ам.доллароор хэтрүүлснээс болсон. Гүний уурхай хугацаандаа ашиглалтад ороогүй учраас Оюутолгой компанийн мөнгөн урсгал хойшилж, авсан зээлийн эргэн төлөх хугацааг сунгах шаардлагатай болсон. Нийт 2 тэрбум ам.долларын нэмэлт зардлыг мөн санхүүжүүлэхийн тулд дахиад л зээл авсан. “Рио тинто” компанид төлөх хувь нийлүүлэгчдийн зээлд хуримтлагдсан хүү өнөөдөр анх олгосон зээлээс давж, 7 тэрбум ам.доллар аль хэдийн хүрсэн.

“Рио тинто” Оюутолгой компанийн менежментийг хэрэгжүүлдгийн хувьд ажлаа хугацаандаа дуусгаж чадаагүй, зардал хэтрүүлсэн хариуцлагыг хүлээх ёстой. Хуримтлагдаад байгаа хүүг хүчингүй болгох ёстой. Ингэж байж бодитой үр дүн гарна. Хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүг тооцох аргачлалыг ч өөрчлөх ёстой. Улирал бүр хүүгээс хүү тооцож, нийлмэл хүүгийн аргачлал ашиглаад байгаа учраас Оюутолгой компани өрөнд баригдаад байна.

Олсон орлогоороо энэ их хуримтлагдсан хүүг төлнө гэвэл Монгол Улсад энэ төсөл ямар ч ашиггүй. Бид баялгаа ашиглуулаад зээл, зээлийн хүү төлөх л санхүүгийн мөлжлөг үргэлжилнэ. “Рио тинто”компанитай хариуцлагын асуудал зайлшгүй ярих ёстой. “Рио тинто” манай улсаас урьтаж ашиг хийхийн тулд л өндөр хүүтэй зээлийн санхүүжилтийн схем ашиглаад байна шүү дээ. Тэгэхээр баяр наадмын өмнө зээлийн хүү бууруулсан яриа хэлэлцээний үр дүн гарсан нь сайшаалтай ч бодитоор асуудлыг шийдэхгүй, косметик засвар төдий л үр дүн гарсан.
“Рио тинто” компанид төлөх менежментийн төлбөрийг хоёр дахин бууруулсан гэх яриа хэлэлцээний үр дүн мөн л суурь асуудлыг шийдээгүй, өнгөц төдий л үр дүн юм. Учир нь менежментийн төлбөрийн хэмжээг бууруулсан гэж байгаа боловч зардлаас хувь тооцож менежментийн төлбөр авдаг аргачлал хэвээрээ. Уг нь бид Оюутолгой компанийг үр ашигтай ажиллуулж, хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашиг хуваарилснаар “Рио тинто”-гийн ажлын үр дүнг дүгнэж, менежментийн төлбөр төлдөг зарчим руу шилжих ёстой. Оюутолгой төслийн суурь гэрээнүүдэд хариуцлагын асуудлыг огт тусгаагүй. “Рио тинто” компани сайн ажиллаж байгаа эсэхийг дүгнэх механизм байхгүй. Тийм ч учраас зардал их хэмжээгээр хэтрүүлж, худлаа ярьсан нь нотлогдоод байхад л бид яаж ч чадахгүй суугаад байна шүү дээ. Гэтэл Оюутолгойн асуудлаар гадаадын жижиг хөрөнгө оруулагчид “Рио тинто”-г шүүхэд өгөөд нөхөн төлбөр аваад байдаг. Бид л дүлий дүмбэ байгаад байгаа нь эмгэнэлтэй.
-Тухайлбал, Засгийн газар хамгийн сүүлд энэ 2026 онд Оюутолгойгоос ногдол ашиг хүртэхээр болсон гэдгийг зарласан. Энэ боломжтой юу. Өмнө нь энэ талаар тооцоолол гарч байсан уу?
-Бид 2026 онд Оюутолгой төслөөс ногдол ашиг авах бүрэн боломжтой. Учир нь зэсийн үнэ түүхэн дээд хэмжээнд байна. Оюутолгой төслийн гүний уурхай ашиглалтад орж олборлолт нэмэгдсэнээс шалтгаалж орлого, ашиг нь эрс өссөн. Ер нь 2025 оноос ашигтай ажиллаж эхэлсэн. Оюутолгой компани 2026 онд нийт 8 тэрбум гаруй ам.долларын орлого олж, ногдол ашиг тарааж болох чөлөөт мөнгөн урсгал нь 5.2 тэрбум ам.доллар байх тооцооллыг олон улсын шинжээчид хийсэн. Бид Оюутолгой компанид 34 хувь зэмшдэг. Нийт 5 тэрбум ам.долларын ногдол ашиг хуваарилахад, манай 34 хувьд ногдох ногдол ашиг 1.5 тэрбум ам.доллар буюу 6 их наяд төгрөг болно. Засгийн газар ногдол ашиг авах асуудалд анхаарал хандуулж байгаа нь сайшаалтай. Энэ жил ойролцоогоор 1.5 тэрбум ам.долларын ногдол ашиг авах бүрэн боломжтой.
Цаашдаа Оюутолгой компанийн ашиг улам л нэмэгдэнэ. Оюутолгойн бүлэг ордын агуулга хамгийн өндөртэй, зардал багатай хэсгийг олборлож буй энэ үед ногдол ашиг авч чадахгүй бол “Рио тинто” хамаг өрмийг нь хамаад монголчууд бид хусамтай л үлдэх эрсдэл бодитоор байна. Тиймээс “Рио тинто”-д шаардлага тавьж, 34 хувьд ногдох ашгаа бүрэн авах нь нэн чухал юм.
-Энэ удаагийн хэлэлцээнээс монголчууд хамгийн гол нь ямар үр дүн шаардах ёстой гэж Та хувьдаа харж байгаа вэ?
-2009 онд Оюутолгой төслийн Хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулагдах үед бид энэ төслөөс маш өндөр хүлээлттэй байсан. Өндөр хүлээлт үүсгэж ч Хөрөнгө оруулалтын гэрээг их сурталчилж, лоббидсон. Харамсалтай нь 17 жилийн дараах бодит байдал анх амлаж байсантай харьцуулахад маш чамлахаар байна. “Рио тинто” компани энэ төслийг үр ашигтай удирдаж, төслийн менежерийн хувьд ажлаа сайн хийж байгаа эсэхийг дүгнэх цаг болсон. Өнгөрсөн хугацаанд нийт 1.5 тэрбум ам.долларын менежментийн төлбөрийг Оюутолгой компаниас авсан.

Гэтэл Оюутолгой төслийн ил уурхайн зардал 2 тэрбум ам.доллароор хэтэрч байсан. Гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын зардал ч 2 тэрбум ам.доллароор нэмэгдсэн. Хамгийн гол нь төслийн хамтрагч болох Монгол Улсын Засгийн газар, монголын ард түмэнд үнэн бодит мэдээллийг өгч байгаа эсэх нь ч эргэлзээтэй байсаар байна.

Тиймээс бид менежментийн төлбөр, хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүг бага зэрэг буурууллаа гээд санаа амрах биш харин “Рио тинто” компанийг хариуцлагатай ажиллуулах, хяналтыг сайжруулах чиглэлээр суурь гэрээг шинэчлэх цаг нь болсон.
2025 оны арванхоёрдугаар сард УИХ-ын түр хорооноос зохион байгуулсан нээлттэй сонсголоор Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулалтын гэрээ бол хөрөнгө оруулалт гэхээс илүүтэй зээлийн, санхүүгийн мөлжлөгийн гэрээ болж хувирсныг нийтээрээ л мэдсэн, дүгнэлт гарсан. Хөрөнгө оруулалтын гэрээ бол татварын хувь хэмжээ л тогтворжуулсан гэрээ. Татвартай холбоотой заалтуудаас болж бид өнөөдөр ч Оюутолгой төсөл дээр хэдэн их наяд төгрөгийн татварын маргаантай байна. Энэ маргаан цаашид ч үргэлжилнэ. Тиймээс Оюутолгой төслийн Хөрөнгө оруулалтын гэрээг өнөөдрийн нөхцөл байдал, төслийн онцлогтой уялдуулж шинэчлэх зайлшгүй шаардлагатай. Бид гадаадын хөрөнгө оруулалттай хамгийн том төсөл дээрээ байнга маргаантай байх нь хөрөнгө оруулалтын орчинд ч таатай зүйл биш юм. Цаашид маргаангүй байхын тулд Оюутолгой төслийн суурь гэрээ болох Хөрөнгө оруулалтын гэрээ, Хувь нийлүүлэгчдийн гэрээг дүгнэж, шинэчлэх ажлыг яаралтай эхлүүлэх ёстой. Косметик засвар хийгээд суурь асуудал шийдэгдэхгүй, байнгын л маргаантай сэдэв байх болно.
Нөгөө талаас Оюутолгой төслийн хамгийн үр өгөөжтэй, баялаг хэсгийг олборлоод эхэлсэн энэ цаг үед бид үр өгөөжийн асуудлыг зайлшгүй хөндөж, ногдол ашиг, ашиг авах ёстой. Эс бөгөөс Бороогийн алтны ордын гашуун түүх Оюутолгой төсөл дээр давтагдах бодит эрсдэл байсаар байна.]]> ahiimaa Mon, 10 Aug 2026 15:15:50 +0900 Бага ангийн хүүхдийн хичээлийн бэлтгэл хангахад 500 мянга http://aranshin.mn/index.php?newsid=1662 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1662 Сурвалжлага: Бага ангийн хүүхдийн хичээлийн бэлтгэл хангахад 500 мянга

Сурвалжлага: Бага ангийн хүүхдийн хичээлийн бэлтгэл хангахад 500 мянга

Хичээлийн шинэ жил эхлэхэд 20 гаруйхан хоног үлдэж, эцэг, эхчүүд хүүхдийнхээ хичээлийн хэрэгсэл, дүрэмт хувцсыг базаахаар нийслэлийн томоохон худалдааны төвүүдийг зорьж эхлэв. Хичээлийн бэлтгэл хангахад хэдий хэмжээний мөнгө зарцуулах шаардлагатай болж байгаа талаар сурвалжлахаар бид өнгөрсөн Баасан гаригт /2026.08.07/ Нарантуул захыг зорив. Хөл гишгэх зайгүй шахам байдаг зах тун ч сийрэг.
Энэ удаад өмнөх жилүүдийнх шиг бужигнаантай дүр зураг харагдсангүй.

Захын гол хаалгаар ормогц урд эгнээнд байрлах лангуунуудад дэвтэр, үзэг, харандаа, өнгийн цаас, усан будаг, пинал зэрэг хичээлийн хэрэгслүүдийг төрөл төрлөөр нь эмх цэгцтэй өржээ.

Худалдаачид бараагаа засаж, үнийн шошгоо янзалж суух нь олонтоо. Харин хүүхдээ гараас нь хөтөлсөн аав, ээжүүд лангуу дамжин үнэ асууж, хэрэгтэй зүйлсээ нэгбүрчлэн сонгон авч байлаа. Зарим хүүхэд өнгө өнгийн цүнх сонирхон барьж үзэх бол эцэг эх нь дэвтрийн үнэ, дүрэмт хувцасны өртгийг тооцоолж зогсоно. Гэсэн ч худалдаачдын хэлж буйгаар энэ жилийн хөл хөдөлгөөн санаснаас бага, худалдан авагчид өмнөх жилүүд шиг нэг дор их хэмжээний худалдан авалт хийхээс илүү хэрэгцээтэй зүйлсээ л сонгон авч байгаа аж.
“Ихэнх хүн дэвтэр л авч байна”
Хичээлийн хэрэгслийн худалдаачин н.Эрдэнэцэцэг:“Голцуу хүмүүс дэвтэр авч байна. Хөл хөдөлгөөн нэг их биш ээ. Ихэвчлэн УБ принтын дэвтрийг сайн гээд авч байгаа. Энэ жил хүүхдүүд их энгийн хэрэглэл сонгож байна” гэв.
Лангуу бүрт өнгө өнгийн янз бүрийн дүрстэй дэвтрүүд хамгийн түрүүнд хүний анхаарал татна. Худалдагчдын хэлж буйгаар хүмүүс өнгө үзэмж, зурагтайгаас илүү үнэ боломжийн бүтээгдэхүүнийг сонгож байгаа аж.
“Үнэ өсгөөгүй ч хүмүүсийн мөнгө хүрэхгүй байна”
Хүүхдийн хичээлийн хэрэгслийн худалдаачин Б.Анухай энэ жилийн худалдааг өмнөх жилүүдээс эрс ялгаатай байгааг хэлэв.
“Энэ жил “Нарантуул”-ын хөл хөдөлгөөн бага байна. COP17 болохтой холбоотой зам хааж байгаа нь нөлөөлсөн болов уу. Мөн шатахууны хомсдол ч хөл хөдөлгөөнд нөлөөллөө. Хамгийн хямд бараа 800 төгрөгөөс эхэлдэг. Үзэг, бал, харандаа, цүнх гээд хүүхдийн бүх хэрэгцээ бэлэн байна. Бензин, шатахуун гээд бүх бараа, бүтээгдэхүний үнэ өссөн ч дэвтрийн үнийг нэмээгүй. Манайх яг бөөний үнээрээ зардаг. Харин дагалдах хэрэгслийн үнэ чанар, савлагаа, хийцээсээ шалтгаалаад өөр өөр байгаа. Нэг хүүхдийн хичээлийн хэрэгслийн зардал хамгийн багадаа 110 мянган төгрөг болно. Гэхдээ хэрэглээнээсээ шалтгаалаад хэд ч болж болно. Хүмүүс хүүхдэдээ юм авмаар байдаг. Гэвч эдийн засгийн байдал мөнгөний боломжийг нь хязгаарлаж байна. Тийм болохоор бид аль болох хямдруулж, 150-250 мянган төгрөгийн худалдан авалт хийсэн хүмүүст түлхүүрийн оосор, усны сав зэрэг бэлэг өгч хүүхдүүдийг баярлуулахыг хичээдэг” хэмээн ярив.
Түүний ярианаас худалдаачид ч худалдан авагчдаа алдахгүйн тулд ашгаасаа хасаж, төрөл бүрийн урамшуулал, хямдрал санал болгож эхэлсэн нь мэдрэгдэж байлаа.
Дэвтрийн үнэ лангуу бүрт багахан ялгаатай

Сурвалжлах явцад хэд хэдэн лангуугаар орж үнийг харьцуулахад 12 хуудастай УБ принт дэвтэр нэг ширхэг нь 400-500 төгрөгийн хооронд байлаа. Харин 96 хуудастай дэвтэр 2500 төгрөгөөр худалдаалагдаж байв.
Польш дэвтрийн үнэ

12 хуудастай нь 200-400 төгрөг
24 хуудастай нь 450-600 төгрөг
48 хуудастай нь 800-1000 төгрөг
96 хуудастай нь 1500-1900 төгрөг

Eco дэвтрийн үнэ

12 хуудастай нь 400 төгрөг
24 хуудастай нь 600 төгрөг
48 хуудастай нь 1000 төгрөг
96 хуудастай нь 1800 төгрөг

Үнэ бага зэрэг ялгаатай байсан ч худалдаачдын олонх нь “дэвтрийн үнэ өнгөрсөн жилийнхээс бараг өөрчлөгдөөгүй” гэдгийг онцолж байсан юм.
Дүрэмт хувцасны үнэ хоёр жил өөрчлөгдөөгүй ч иргэдэд үнэтэй тусаж байна

Цүнхний худалдаачин С.Наранцацрал “Эцэг эхчүүд ихэвчлэн даавуун, гурван тасалгаатай хөнгөн чанарын цүнх их авч байна. Юанийн ханш өссөн ч үнийг нэмээгүй. Худалдан авалт муу байна. Хөдөө орон нутаг шатахууны хомсдолтой байгаа учраас тэндээс ирдэг хүмүүс багассан. Манай хамгийн үнэтэй цүнх 80 мянган төгрөг. Хоёроос дээш цүнх авбал 5-10 мянган төгрөг хямдруулж өгч байгаа” гэв.
Өнгийн харандаа 3500 төгрөгөөс, батинк 50 мянган төгрөгөөс эхэлж байна
Хичээлийн хэрэгслийн худалдаачин н.Эрдэнэцэцэгийн хэлснээр өнгийн харандаа 3500-15000 төгрөг, цавуу 1000-2500 төгрөгийн үнэтэй байна.

Гутлын худалдаачдын хувьд ч барааных нь үнэ харилцан адилгүй аж. .Нэг лангуунд охидын ботинк 110-130 мянган төгрөг байсан бол хамгийн хямд ботинк 50 мянган төгрөгөөс эхэлж байна. Пүүз, кет 65-75 мянган төгрөгийн үнээр худалдаалагдана.
Хичээлийн бэлтгэлээ хангаж яваа 12 дугаар ангийн сурагч Ц.Мөнхбат “Хичээлийн хэрэгслээ 50 мянган төгрөгт багтаалаа. Дэвтэртээ 20 мянга, бусад хэрэглэлдээ 30 мянган төгрөг зарцуулсан” гэж ярив. Түүний хувьд гутал хувццас цүнх зэрэгт мөнгө зарцуулаагүй тул ийн төсөр үнэтэй болж буй аж.
Харин олон хүүхэдтэй айл өрхийн хувьд зардал хэд дахин өсчээ. Дөрвөн хүүхдийн ээж А.Маржаангүлийн хувьд “Одоогоор 800 мянган төгрөгийн зардал гарсан. Гурван хүүхдийн дүрэмт хувцсыг Нарантуулаас 235 мянгаар авлаа. Хичээлийнх хэрэгсэл 170 мянга болсон. Дэлгүүр, бусад худалдааны төвтэй харьцуулахад “Наран туул” захынх нь арай хямд байдаг. Гэхдээ шатахууны асуудлаас болоод цаашдаа нэмэгдэх байх гэж бодоод эртхэн базааж байна. Өмнөх жилтэй харьцуулахад үнэ нэмэгдсэн. 12 хуудастай дэвтэр өмнө нь 250-350 төгрөг байсан бол одоо 400 төгрөг болжээ” гэв.
Харин худалдан авагч Л.Одсүрэнгийн хувьд “Зургадугаар ангийн хүүхдийн дүрэмт хувцас 175 мянга, хичээлийн хэрэгсэл 158 мянга болсон. Цүнх, биеийн тамирын хувцастайгаа нийлээд 650 мянга гаруй төгрөг зарцууллаа” гэв.
Нэгдүгээр ангид орох хүүхдийн ээж Г.Одонтуяагийн хувьд, “Дүрэмт хувцсыг 85 мянгаар авлаа. Үнэ боломжийн санагдсан. Цүнх 80-90 мянгын хооронд байсан. Багадахгүй бол хоёр, гурван жил өмсөнө гэж бодоод авч байна” гэсэн юм.
“Хархорин” захад дүрэмт хувцас ямар үнэтэй байна вэ?
“Нарантуул” захын үнэ ханшийг “Хархорин” захтай харьцуулахад төдийлөн их зөрүү ажиглагдсангүй.
King Kids үйлдвэрийн дүрэмт хувцасны үнэ:

Ахлах ангийн эрэгтэй иж бүрдэл – 140 мянган төгрөг
Ахлах ангийн эмэгтэй иж бүрдэл – 135 мянган төгрөг
Бага ангийн охидын дүрэмт хувцас – 84 мянган төгрөг
Бага ангийн хөвгүүдийнх – 89 мянган төгрөг
Дунд ангийн охидынх – 100 мянган төгрөг
Дунд ангийн хөвгүүдийнх – 105 мянган төгрөг

Хичээлийн хэрэгслийн үнэ:

12 хуудастай дэвтэр – 400 төгрөг
24 хуудастай – 800 төгрөг
36 хуудастай – 1000 төгрөг
48 хуудастай – 1300 төгрөг
60 хуудастай – 1600 төгрөг
96 хуудастай – 2600 төгрөг

Мөн бал 500-1500, үзүүрлэгч 500-4000, гортиг 2000-12000, будгийн харандаа 2500-15000, зургийн дэвтэр 1500-8000 төгрөгийн үнэтэй худалдаалагдаж байв. Худалдаачдын хэлж буйгаар “Хархорин” захын хөл хөдөлгөөн ч мөн төдийлөн их биш байгаа аж.
Фонтамын үзэсгэлэн худалдаа үнэ ханш
Харин төв талбайн орчимд буюу Фонтамд гарсан үзэсгэлэн худалдаанд сурагчийн дүрэмт хувцас хүйс, загвараасаа хамааран 110-275 мянган төгрөгийн үнэтэй. Хичээлийн хэрэгслийн багц 40-70 мянган төгрөг, сурагчийн цүнх 35-120 мянган төгрөгийн хооронд худалдаалагдаж байлаа.
Тэнд хүүхдийнхээ хичээлийн бэлтгэлийг базааж явсан иргэдийн хэлж буйгаар хоёр хүүхэдтэй өрх дунджаар нэг сая гаруй төгрөгийг зөвхөн хичээлийн шинэ жилийн бэлтгэлдээ зарцуулж байгаа ажээ.
Худалдаачид үнэ бус худалдан авагчийн тоо буурсанд илүү санаа зовниж байна

“Нарантуул”-ын худалдаачид энэ жил үнийг аль болох нэмээгүй гэж ярьж байгаа ч худалдан авагчид эсрэгээрээ өрхийн орлого хумигдаж, нэг дор их хэмжээний мөнгө зарцуулах боломжгүй болсныг хэллээ. Нөгөө талд худалдаачид COP17-ийн үеийн замын хөдөлгөөний зохицуулалт, шатахууны хомсдол зэрэг нь захын хөл хөдөлгөөнд нөлөөлж буйг онцолж байсан юм.
Ийнхүү шинэ хичээлийн жил эхлэхэд хэдхэн долоо хоног үлдсэн ч “Нарантуул” захад үнэ өссөнөөс илүүтэй худалдан авагчдын халаас нимгэрч, захын уур амьсгал өмнөх жилүүдээс нам гүм болсон дүр зураг үдэв.
С.УЧРАЛ
Гэрэл зургийг Р.БАТ-ЭРДЭНЭ]]> ahiimaa Mon, 10 Aug 2026 15:00:13 +0900 Б.Пүрэвдагва: Хүүхэд залуус, бизнес эрхлэгчдээ дэмжих инкубатор төвүүдийг хотын захын хорооллуудад байгуулна http://aranshin.mn/index.php?newsid=1659 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1659

Б.Пүрэвдагва: Хүүхэд залуус, бизнес эрхлэгчдээ дэмжих инкубатор төвүүдийг хотын захын хорооллуудад байгуулна

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Б.Пүрэвдагва Сонгинохайрхан дүүргийн 8 дугаар хороонд ажиллалаа.
Тус дүүрэгт нийслэлийн Бизнес, инновацын газар болон “Рио Тинто Монгол” ХХК хамтран “Баянхошуу бизнес инновацын сургалт үйлдвэрлэлийн төв”-д хүүхэд, залуучууд болон бичил бизнес эрхлэгчдэд чиглэсэн төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж байна.

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Б.Пүрэвдагва “Нийслэлийн хамгийн чухал хөрөнгө оруулалт бол барилга байшин бус хүндээ оруулж буй хөрөнгө оруулалт юм. Хамгийн том жишээ нь энэ төв болж байна. Энэхүү төвд бизнес эрхлэгчдийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг хөгжүүлэх, бизнесийн чадавхыг нэмэгдүүлэх, хүүхэд, залуучуудад шинэ мэдлэг, ур чадвар эзэмшүүлэхэд чиглэсэн сургалт, хөгжлийн үйл ажиллагааг зохион байгуулж байгаа юм. Тухайлбал, AI, технологи, дрон, англи хэлний сургалтууд үнэ төлбөргүй хичээллэж байна. Бид энэ туршлагыг нийслэлийн бусад дүүрэг, алслагдсан хороонд үе шаттай нэвтрүүлж, хамрах хүрээг өргөжүүлэх чиглэлээр дэмжин ажиллана” гэлээ.
Баянхошуу төвд англи хэлний сургалт, жюү жицүгийн сургалт, технологийн сургалтууд зохион байгуулагддаг бөгөөд нийт сургалт, өдөрлөгт нийт 552 хүн хамрагдаад байна. Мөн “Цэлмэг урлан” ХХК, “Очирт Манлайн оргил” ХХК, “Оюун ухааны академи”, “Бизнес эрхлэгч эмэгтэйчүүдийг дэмжих төв” зэрэг ААН-үүд үйл ажиллагаа явуулж байна.

]]> ahiimaa Mon, 10 Aug 2026 14:44:42 +0900 Мин улсын үеийн эвхдэг сандал 2 сая доллароор зарагджээ http://aranshin.mn/index.php?newsid=1655 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1655

Өчигдөр Нью-Йорк хотод болсон “Sotheby's”-ын дуудлага худалдаагаар Мин улсын сүүл буюу 17 дугаар зууны үеийн эвхдэг сандал 2 сая доллароор зарагджээ. 108 см өндөр, 76 см өргөн энэ сандлыг зандан модоор хийсэн бөгөөд яг энэ өдрүүдэд "Sotheby's”-ын зохион байгуулж буй Азийн урлагийн бүтээл, эд өлгийн зүйлсийн дуудлага худалдаанд орсон 14 ховор сандлын нэг юм. Хувийн цуглуулгад, дараа нь Калифорнийн Хятадын сонгодог тавилгын музейд байсан уг сандлыг хамгийн сүүлд 1990 онд “Christie's”-ийн дуудлага худалдаагаар худалдсан байна. Хятадаар жяои гэдэг ийм эвхдэг сандал Хятадын Зүүн Хан улсын (НТ 25-220) үеэс хаад ноёд, язгууртнууд эрхэмлэн хэрэглэж ирсэн, эрх мэдэл, сүр хүчний нэг бэлгэдэл ажээ. Тухайлбал, Манж Чин улсын хаадыг нэг газраас нөгөөд хүргэхэд энэ сандлыг хэрэглэж байсан бөгөөд Энх Амгалан хаан аялан явахдаа хэрэглэдэг байсныг тухайн үеийн зурагт харуулсан байдаг. Мөн Хятадын сонгодог роман “Хүйтэн уулын бичиг”-ийн 108 баатар эр тус бүр ийм сандалтай байдаг тухай уг зохиолд гардаг байна.

"Энх Амгалан хаан Өмнөдийг байцаан явсан нь" гэдэг зураг. XVII зууны үе. ]]> ahiimaa Fri, 27 Mar 2026 12:58:48 +0900 Хятад улс автомашины борлуулалтаараа дэлхийд тэргүүлэв http://aranshin.mn/index.php?newsid=1654 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1654

Хятад улс автомашины борлуулалтаараа дэлхийд тэргүүлэв

Хятадын автомашины үйлдвэрлэл анх удаа Японыг гүйцэн түрүүллээ. “Reuters” агентлагийн мэдээлснээр, 2025 онд Хятадын автомашины брэндүүдийн нийт борлуулалтын хэмжээ Японоос давж, анх удаа дэлхийд нэгдүгээр байрт бичигджээ. Энэ нь 2000 оноос хойш 25 жилийн хугацаанд Японы автомашин үйлдвэрлэгчид дэлхийд тэргүүлэх байр сууриа алдсан анхны тохиолдол юм. Шинжээчдийн үзэж байгаагаар, Хятадын автомашин үйлдвэрлэгчид цахилгаан тээврийн хэрэгсэлд төвлөрсөн байгаль орчинд ээлтэй тээврийн хэрэгслийн зах зээлийг Японоос түрүүлж эзэлсэн байна. Хятадын BYD болон “Geely” компани Японы “Nissan”, “Honda” брэндийг борлуулалтаараа гүйцэж түрүүлжээ. BYD нь Зүүн Өмнөд Ази, Өмнөд Америк зэрэг хөгжиж буй зах зээлийг үндсэндээ эзэлсэн байна. Өнгөрсөн хугацаанд Японы автомашин үйлдвэрлэгчид цахилгаан болон бензин хосолсон технологид хэт төвлөрч, дан цахилгаан тээврийн хэрэгсэлд шилжих шилжилтээс хоцорсон гэж мэргэжилтнүүд дүгнэж байна.]]> ahiimaa Fri, 27 Mar 2026 12:58:03 +0900 АНУ: Агаарын такси удахгүй үйлчилгээнд гарна http://aranshin.mn/index.php?newsid=1642 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1642

АНУ: Агаарын такси удахгүй үйлчилгээнд гарна

АНУ-ын хотын агаарын тээврийн (UAM) “Joby Aviation” компанийн агаарын такси үйлчилгээний eVTOL онгоц Сан Франциско хотын дээгүүр нисэж, анхны туршилтаа амжилттай хийсэн байна. Уг онгоц Оклендын олон улсын нисэх онгоцны буудлаас хөөрөөд Сан Франциско хотын дээгүүр ойролцоогоор 160 км/цагийн хурдтайгаар нисжээ. Туршилтын нислэгийг биечлэн үзэж сонирхсон тус компанийн гүйцэтгэх захирал Жовен Виберт онгоцны дуу чимээний талаар "Нисдэг тэрэгний ердийн дуунаас нам, модны навчсыг илбэх салхины чимээ мэт" гэж тодорхойлсон байна. Улмаар агаарын таксиг арилжааны зориулалтаар ашиглавал зорчигчид замын түгжрэлд орохгүйгээр хотыг бүрэн тойрох, эсвэл хормын дотор бейсболын цэнгэлдэх хүрээлэнд очих боломжтой гэдгийг онцолжээ. Агаарын такси нь 14 метр өргөн, 7.5 метр урттай бөгөөд дөрвөн зорчигч тээвэрлэх хүчин чадалтай, Холбооны Нисэхийн Захиргаа (FAA)-аас арилжааны гэрчилгээ авсан ажээ. “Joby Aviation” компани ирэх жил гэхэд Калифорни, Охайо муж дахь үйлдвэртээ нэг сард дөрвөн ширхэг онгоц үйлдвэрлэхээр зорьж байгаа аж.]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:56:07 +0900 Алтны үнийн өсөлт яагаад зогсонги байдалд орсон бэ? http://aranshin.mn/index.php?newsid=1637 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1637

Алтны үнийн өсөлт яагаад зогсонги байдалд орсон бэ?

Иран, Израилийн 12 өдөр үргэлжилсэн дайны үеэр өнгөрсөн жил алтны үнэ огцом өссөн. Гэвч гал зогсоох тухай зарласнаар буцаад буурах чигтээ хандаж байв.
Харин энэ удаагийн мөргөлдөөн алтны үнэд төдийлөн өөрчлөлт оруулсангүй. АНУ, Израиль улсууд хоёрдугаар сарын 28-нд Иранд цохилт өгсний дараа алтны үнэ нэг унц нь 5296 ам.доллараас 5423 болж өссөн. Энэ нь ч аливаа геополитикийн үймээн самуун хөрөнгө оруулагчдыг уламжлалт хөрөнгө рүү чиглүүлдэг гэсэн зарчимтай нийцсэн явдал. Гэтэл төд удалгүй гуравдугаар сарын 3-нд үнэ нь зургаа гаруй хувиар унан, 5085 ам.доллар хүрчээ. Энэ долоо хоногт мөргөлдөөн харьцангуй хурцадсан ч алтны үнэ 5050-5200 ам.долларын хооронд хэлбэлзэж байна.

Алтны үнэ огцом өсөхгүй байгаагийн шалтгааныг шинжээчид хэд хэдэн хүчин зүйлээр тайлбарлажээ. Үүнд ам.долларын ханш чангарсан, АНУ-ын төрийн бондын өгөөж өссөн зэрэг багтана.

"Metals Daily"-ийн гүйцэтгэх захирал Росс Норман хэлэхдээ "Газрын тосны үнэ өсөх нь инфляцийг удаан хугацаанд өндөр байлгаж болзошгүй. Ормузын хоолой хаагдсанаас үүдэх нөлөөг төв банкууд хянах гэж оролдсоноор хүүгийн түвшин өсөх магадлалтай. Хүүгийн түвшин өндөр байх нь засгийн газрын бонд зэрэг хүү өгдөг хөрөнгийг сонирхогчдын тоог нэмэгдүүлдэг. Эсрэгээрээ алт зэрэг хүү өгдөггүй үнэт металлын сонирхлыг бууруулдаг. Сүүлийн хэдэн сарын турш томоохон өөрчлөлтүүд гарсан учир алт, мөнгөний үнэ одоохондоо сул хөдөлж байгаа мэт харагдаж байгаа нь магадгүй хэвийн зүйл" гэжээ.
Алтны үнэ сүүлийн үед ердийнхөөс илүү савалгаатай болсон учир хөрөнгө оруулагчид болгоомжилж эхэлсэн гэх өнцөг ч бий.
ЭХ СУРВАЛЖ: CNBC]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:46:55 +0900 Өдөрт дунджаар 330,000 тонн нүүрс экспортолж байна http://aranshin.mn/index.php?newsid=1635 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1635

Өдөрт дунджаар 330,000 тонн нүүрс экспортолж байна

Монгол Улсын нүүрсний экспорт оны эхний хоёр сард өсөлттэй гарсан байна. Нэгдүгээр сард нийт 10 сая тонн нүүрс экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеийн 5.8 сая тоннтой харьцуулахад 73 хувиар өсөж, өдөрт дунджаар 326 мянган тонн нүүрс экспортод гаргасан талаар Эдийн засаг, хөгжлийн яамнаас мэдээлэв.
Хоёрдугаар сард нийт 6.4 сая тонн нүүрс экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеийн 5.7 сая тоннтой харьцуулахад 11 хувиар өсчээ. Тухайн сард Монгол Улс болон БНХАУ-ын Цагаан сарын баярын амралтын өдрүүд давхцсан, сарын хоногийн тоо харьцангуй цөөн байсан зэрэг хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр нийт экспортын хэмжээ тодорхой хэмжээнд буурсан байна. Гэвч баярын амралтын өдрүүдээс бусад үед өдөрт дунджаар 320 мянган тонн нүүрс экспортоллоо.
Энэ сарын 10-ны өдрийн байдлаар нийт 3 сая тонн нүүрс экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеийн 1.3 сая тоннтой харьцуулахад 2.6 дахин өссөн үзүүлэлт бөгөөд өдөрт дунджаар 330 мянган тонн нүүрс экспортод гаргаж байна.
Ийнхүү оны эхний саруудад нүүрсний экспортын хэмжээ өмнөх оноос өсөж, өдөрт экспортод гарч буй нүүрсний дундаж хэмжээ тогтвортой түвшинд хадгалагдаж, салбарын үйл ажиллагаа жигд, хэвийн үргэлжилж байгаа аж.

]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:44:39 +0900 “Авдрыг нь аваад алтыг нь хаядаггүй” http://aranshin.mn/index.php?newsid=1634 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1634 Г.Занданшатарын хэлсэн “Авдрыг нь аваад алтыг нь хаядаггүй” ишлэлийг хөрөнгийн зах зээлийн топ сувгууд онцолжээ

Г.Занданшатарын хэлсэн “Авдрыг нь аваад алтыг нь хаядаггүй” ишлэлийг хөрөнгийн зах зээлийн топ сувгууд онцолжээ

Монгол Улсын Засгийн газар Оюутолгойн гэрээний нөхцөлийг өөрчлөхийг “Rio Tinto”-оос шаардаж, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар шийдэмгий байр суурь илэрхийлэн, шаардлага тавьсныг “Financial times”, “Bloomberg”, “The Wall Street journal”, “The Times”, “Reuters” зэрэг дэлхийн хамгийн том мэдээллийн агентлагууд нийтэлжээ.
Тухайлбал “Rio Tinto”-ийн хэрэгжүүлж буй 18 тэрбум ам.долларын Оюутолгойн төслийн гэрээний нөхцөлийг Монгол Улс “шударга бус” хэмээн үзэж, дахин хэлэлцэх шаардлага тавьсан талаар “Financial Times” сонин мэдээлжээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар Рио Тинто группийн Зэсийн группийн захирал Кэйти Жаксон тэргүүтэй албаны хүмүүстэй уулзахдаа “Одоогийн нөхцөл байдал нь Монголын ард түмэн болон Улсын Их Хурлыг хууран мэхэлж байгаа мэт санагдаж байна” гэжОюутолгой төсөлтэй холбоотой байр сууриа илэрхийлснийг “The Wall street journal”, “Reuters”, “Financial times”, “Bloomberg”, “The Times” зэрэг дэлхийн топ хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд онцолсон байна.
“Rio Tinto” компанийн төлөөлөгч “Reuters” агентлагт өгсөн тайлбартаа Монголын Засгийн газартай идэвхтэй хэлэлцээ хийж байгааг онцлоод, Оюутолгой төслийн боломжийг бүрэн ашиглаж талуудын үр өгөөжийг нэмэгдүүлэхийн төлөө байгаагаа илэрхийлжээ. Дэлхийн хамгийн том зэс, алтны ордуудын нэг болохОюутолгойн төслийн 34 хувийг Монгол Улс, харин 66 хувийг “Rio Tinto” эзэмшдэг.
Уг уурхай нь “Rio Tinto” компанийн зэсийн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх хамгийн том төсөл бөгөөд 2011 онд ил уурхайн олборлолт эхэлсэн юм. “Financial Times” сонины мэдээлснээр, Монгол Улс Оюутолгойн бүтээн байгуулалтад шаардагдах хөрөнгө оруулалтын өөрийн эзэмшлийн хувийг санхүүжүүлэх зорилгоор “Rio Tinto”-оос 11 хувийн хүүтэй олон тэрбум ам.долларын зээл авсан байна. Монголын Засгийн газар уг зээлийн хүүгийн хэмжээг 6 хувиас доош бууруулах, мөн төслийн менежментийн үйлчилгээний төлбөрийг багасгах санал тавьсан талаар мэдээлэлд дурджээ. Талуудын хэлэлцээ амжилтгүй болбол “Rio Tinto” компанийн Монголд төлөх экспортын татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлж болзошгүй гэдгийг онцолсон байна.Оюутолгой уурхай бүрэн хүчин чадлаараа ажиллах үед жилд 500 мянган тонн зэс олборлох боломжтой гэж компанийн албан ёсны цахим хуудсанд мэдээлжээ.]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:43:32 +0900