Эдийн засаг - Aranshin.mn http://aranshin.mn/ ru Эдийн засаг - Aranshin.mn DataLife Engine Мин улсын үеийн эвхдэг сандал 2 сая доллароор зарагджээ http://aranshin.mn/index.php?newsid=1655 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1655 Мин улсын үеийн эвхдэг сандал 2 сая доллароор зарагджээ
   Өчигдөр Нью-Йорк хотод болсон “Sotheby's”-ын дуудлага худалдаагаар Мин улсын сүүл буюу 17 дугаар зууны үеийн эвхдэг сандал 2 сая доллароор зарагджээ. 108 см өндөр, 76 см өргөн энэ сандлыг зандан модоор хийсэн бөгөөд яг энэ өдрүүдэд "Sotheby's”-ын зохион байгуулж буй Азийн урлагийн бүтээл, эд өлгийн зүйлсийн дуудлага худалдаанд орсон 14 ховор сандлын нэг юм. Хувийн цуглуулгад, дараа нь Калифорнийн Хятадын сонгодог тавилгын музейд байсан уг сандлыг хамгийн сүүлд 1990 онд “Christie's”-ийн дуудлага худалдаагаар худалдсан байна. Хятадаар жяои гэдэг ийм эвхдэг сандал Хятадын Зүүн Хан улсын (НТ 25-220) үеэс хаад ноёд, язгууртнууд эрхэмлэн хэрэглэж ирсэн, эрх мэдэл, сүр хүчний нэг бэлгэдэл ажээ. Тухайлбал, Манж Чин улсын хаадыг нэг газраас нөгөөд хүргэхэд энэ сандлыг хэрэглэж байсан бөгөөд Энх Амгалан хаан аялан явахдаа хэрэглэдэг байсныг тухайн үеийн зурагт харуулсан байдаг. Мөн Хятадын сонгодог роман “Хүйтэн уулын бичиг”-ийн 108 баатар эр тус бүр ийм сандалтай байдаг тухай уг зохиолд гардаг байна.     

"Энх Амгалан хаан Өмнөдийг байцаан явсан нь" гэдэг зураг. XVII зууны үе.  ]]> ahiimaa Fri, 27 Mar 2026 12:58:48 +0900 Хятад улс автомашины борлуулалтаараа дэлхийд тэргүүлэв http://aranshin.mn/index.php?newsid=1654 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1654 Хятад улс автомашины борлуулалтаараа дэлхийд тэргүүлэв
   Хятадын автомашины үйлдвэрлэл анх удаа Японыг гүйцэн түрүүллээ. “Reuters” агентлагийн мэдээлснээр, 2025 онд Хятадын автомашины брэндүүдийн нийт борлуулалтын хэмжээ Японоос давж, анх удаа дэлхийд нэгдүгээр байрт бичигджээ. Энэ нь 2000 оноос хойш 25 жилийн хугацаанд Японы автомашин үйлдвэрлэгчид дэлхийд тэргүүлэх байр сууриа алдсан анхны тохиолдол юм. Шинжээчдийн үзэж байгаагаар, Хятадын автомашин үйлдвэрлэгчид цахилгаан тээврийн хэрэгсэлд төвлөрсөн байгаль орчинд ээлтэй тээврийн хэрэгслийн зах зээлийг Японоос түрүүлж эзэлсэн байна. Хятадын BYD болон “Geely” компани Японы “Nissan”, “Honda” брэндийг борлуулалтаараа гүйцэж түрүүлжээ. BYD нь Зүүн Өмнөд Ази, Өмнөд Америк зэрэг хөгжиж буй зах зээлийг үндсэндээ эзэлсэн байна. Өнгөрсөн хугацаанд Японы автомашин үйлдвэрлэгчид цахилгаан болон бензин хосолсон технологид хэт төвлөрч, дан цахилгаан тээврийн хэрэгсэлд шилжих шилжилтээс хоцорсон гэж мэргэжилтнүүд дүгнэж байна.]]> ahiimaa Fri, 27 Mar 2026 12:58:03 +0900 АНУ: Агаарын такси удахгүй үйлчилгээнд гарна http://aranshin.mn/index.php?newsid=1642 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1642 АНУ: Агаарын такси удахгүй үйлчилгээнд гарна
   АНУ-ын хотын агаарын тээврийн (UAM) “Joby Aviation” компанийн агаарын такси үйлчилгээний eVTOL онгоц Сан Франциско хотын дээгүүр нисэж, анхны туршилтаа амжилттай хийсэн байна. Уг онгоц Оклендын олон улсын нисэх онгоцны буудлаас хөөрөөд Сан Франциско хотын дээгүүр ойролцоогоор 160 км/цагийн хурдтайгаар нисжээ. Туршилтын нислэгийг биечлэн үзэж сонирхсон тус компанийн гүйцэтгэх захирал Жовен Виберт онгоцны дуу чимээний талаар "Нисдэг тэрэгний ердийн дуунаас нам, модны навчсыг илбэх салхины чимээ мэт" гэж тодорхойлсон байна. Улмаар агаарын таксиг арилжааны зориулалтаар ашиглавал зорчигчид замын түгжрэлд орохгүйгээр хотыг бүрэн тойрох, эсвэл хормын дотор бейсболын цэнгэлдэх хүрээлэнд очих боломжтой гэдгийг онцолжээ. Агаарын такси нь 14 метр өргөн, 7.5 метр урттай бөгөөд дөрвөн зорчигч тээвэрлэх хүчин чадалтай, Холбооны Нисэхийн Захиргаа (FAA)-аас арилжааны гэрчилгээ авсан ажээ. “Joby Aviation” компани ирэх жил гэхэд Калифорни, Охайо муж дахь үйлдвэртээ нэг сард дөрвөн ширхэг онгоц үйлдвэрлэхээр зорьж байгаа аж.]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:56:07 +0900 Алтны үнийн өсөлт яагаад зогсонги байдалд орсон бэ? http://aranshin.mn/index.php?newsid=1637 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1637 Алтны үнийн өсөлт яагаад зогсонги байдалд орсон бэ?


Иран, Израилийн 12 өдөр үргэлжилсэн дайны үеэр өнгөрсөн жил алтны үнэ огцом өссөн. Гэвч гал зогсоох тухай зарласнаар буцаад буурах чигтээ хандаж байв.
Харин энэ удаагийн мөргөлдөөн алтны үнэд төдийлөн өөрчлөлт оруулсангүй. АНУ, Израиль улсууд хоёрдугаар сарын 28-нд Иранд цохилт өгсний дараа алтны үнэ нэг унц нь 5296 ам.доллараас 5423 болж өссөн. Энэ нь ч аливаа геополитикийн үймээн самуун хөрөнгө оруулагчдыг уламжлалт хөрөнгө рүү чиглүүлдэг гэсэн зарчимтай нийцсэн явдал. Гэтэл төд удалгүй гуравдугаар сарын 3-нд үнэ нь зургаа гаруй хувиар унан, 5085 ам.доллар хүрчээ. Энэ долоо хоногт мөргөлдөөн харьцангуй хурцадсан ч алтны үнэ 5050-5200 ам.долларын хооронд хэлбэлзэж байна.
Алтны үнэ огцом өсөхгүй байгаагийн шалтгааныг шинжээчид хэд хэдэн хүчин зүйлээр тайлбарлажээ. Үүнд ам.долларын ханш чангарсан, АНУ-ын төрийн бондын өгөөж өссөн зэрэг багтана.
"Metals Daily"-ийн гүйцэтгэх захирал Росс Норман хэлэхдээ "Газрын тосны үнэ өсөх нь инфляцийг удаан хугацаанд өндөр байлгаж болзошгүй. Ормузын хоолой хаагдсанаас үүдэх нөлөөг төв банкууд хянах гэж оролдсоноор хүүгийн түвшин өсөх магадлалтай. Хүүгийн түвшин өндөр байх нь засгийн газрын бонд зэрэг хүү өгдөг хөрөнгийг сонирхогчдын тоог нэмэгдүүлдэг. Эсрэгээрээ алт зэрэг хүү өгдөггүй үнэт металлын сонирхлыг бууруулдаг. Сүүлийн хэдэн сарын турш томоохон өөрчлөлтүүд гарсан учир алт, мөнгөний үнэ одоохондоо сул хөдөлж байгаа мэт харагдаж байгаа нь магадгүй хэвийн зүйл" гэжээ.
Алтны үнэ сүүлийн үед ердийнхөөс илүү савалгаатай болсон учир хөрөнгө оруулагчид болгоомжилж эхэлсэн гэх өнцөг ч бий.
ЭХ СУРВАЛЖ: CNBC]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:46:55 +0900 Өдөрт дунджаар 330,000 тонн нүүрс экспортолж байна http://aranshin.mn/index.php?newsid=1635 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1635 Өдөрт дунджаар 330,000 тонн нүүрс экспортолж байнаМонгол Улсын нүүрсний экспорт оны эхний хоёр сард өсөлттэй гарсан байна. Нэгдүгээр сард нийт 10 сая тонн нүүрс экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеийн 5.8 сая тоннтой харьцуулахад 73 хувиар өсөж, өдөрт дунджаар 326 мянган тонн нүүрс экспортод гаргасан талаар Эдийн засаг, хөгжлийн яамнаас мэдээлэв.
Хоёрдугаар сард нийт 6.4 сая тонн нүүрс экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеийн 5.7 сая тоннтой харьцуулахад 11 хувиар өсчээ. Тухайн сард Монгол Улс болон БНХАУ-ын Цагаан сарын баярын амралтын өдрүүд давхцсан, сарын хоногийн тоо харьцангуй цөөн байсан зэрэг хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр нийт экспортын хэмжээ тодорхой хэмжээнд буурсан байна. Гэвч баярын амралтын өдрүүдээс бусад үед  өдөрт дунджаар 320 мянган тонн нүүрс экспортоллоо.
Энэ сарын 10-ны өдрийн байдлаар нийт 3 сая тонн нүүрс экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеийн 1.3 сая тоннтой харьцуулахад 2.6 дахин өссөн үзүүлэлт бөгөөд өдөрт дунджаар 330 мянган тонн нүүрс экспортод гаргаж байна.
Ийнхүү оны эхний саруудад нүүрсний экспортын хэмжээ өмнөх оноос өсөж, өдөрт экспортод гарч буй нүүрсний дундаж хэмжээ тогтвортой түвшинд хадгалагдаж, салбарын үйл ажиллагаа жигд, хэвийн үргэлжилж байгаа аж.

]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:44:39 +0900 “Авдрыг нь аваад алтыг нь хаядаггүй” http://aranshin.mn/index.php?newsid=1634 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1634 Г.Занданшатарын хэлсэн “Авдрыг нь аваад алтыг нь хаядаггүй” ишлэлийг хөрөнгийн зах зээлийн топ сувгууд онцолжээ


Монгол Улсын Засгийн газар Оюутолгойн гэрээний нөхцөлийг өөрчлөхийг “Rio Tinto”-оос шаардаж, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар шийдэмгий байр суурь илэрхийлэн, шаардлага тавьсныг “Financial times”, “Bloomberg”, “The Wall Street journal”, “The Times”, “Reuters” зэрэг дэлхийн хамгийн том мэдээллийн агентлагууд нийтэлжээ.
Тухайлбал “Rio Tinto”-ийн хэрэгжүүлж буй 18 тэрбум ам.долларын Оюутолгойн төслийн гэрээний нөхцөлийг Монгол Улс “шударга бус” хэмээн үзэж, дахин хэлэлцэх шаардлага тавьсан талаар “Financial Times” сонин мэдээлжээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар Рио Тинто группийн Зэсийн группийн захирал Кэйти Жаксон тэргүүтэй албаны хүмүүстэй уулзахдаа “Одоогийн нөхцөл байдал нь Монголын ард түмэн болон Улсын Их Хурлыг хууран мэхэлж байгаа мэт санагдаж байна” гэжОюутолгой төсөлтэй холбоотой байр сууриа илэрхийлснийг “The Wall street journal”, “Reuters”, “Financial times”, “Bloomberg”, “The Times” зэрэг дэлхийн топ хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд онцолсон байна.
“Rio Tinto” компанийн төлөөлөгч “Reuters” агентлагт өгсөн тайлбартаа Монголын Засгийн газартай идэвхтэй хэлэлцээ хийж байгааг онцлоод, Оюутолгой төслийн боломжийг бүрэн ашиглаж талуудын үр өгөөжийг нэмэгдүүлэхийн төлөө байгаагаа илэрхийлжээ. Дэлхийн хамгийн том зэс, алтны ордуудын нэг болохОюутолгойн төслийн 34 хувийг Монгол Улс, харин 66 хувийг “Rio Tinto” эзэмшдэг.
Уг уурхай нь “Rio Tinto” компанийн зэсийн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх хамгийн том төсөл бөгөөд 2011 онд ил уурхайн олборлолт эхэлсэн юм. “Financial Times” сонины мэдээлснээр, Монгол Улс Оюутолгойн бүтээн байгуулалтад шаардагдах хөрөнгө оруулалтын өөрийн эзэмшлийн хувийг санхүүжүүлэх зорилгоор “Rio Tinto”-оос 11 хувийн хүүтэй олон тэрбум ам.долларын зээл авсан байна. Монголын Засгийн газар уг зээлийн хүүгийн хэмжээг 6 хувиас доош бууруулах, мөн төслийн менежментийн үйлчилгээний төлбөрийг багасгах санал тавьсан талаар мэдээлэлд дурджээ. Талуудын хэлэлцээ амжилтгүй болбол “Rio Tinto” компанийн Монголд төлөх экспортын татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлж болзошгүй гэдгийг онцолсон байна.Оюутолгой уурхай бүрэн хүчин чадлаараа ажиллах үед жилд 500 мянган тонн зэс олборлох боломжтой гэж компанийн албан ёсны цахим хуудсанд мэдээлжээ.]]> ahiimaa Mon, 16 Mar 2026 10:43:32 +0900 Таван сарын өмнө таазанд тулсан мөнгөтэй гэсэн Б.Жавхлан өнөөдөр данс улайснаа ярих эрхгүй http://aranshin.mn/index.php?newsid=1616 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1616
2025-12-12Болдын Жавхлан хэмээх энэ хүн гурван сонгууль дараалан Их хуралд гарч, гурван Ерөнхий сайдын хугацаанд Сангийн сайд 
хийж байгаа нэгэн. Та бүхэн санаж байвал ердөө тавхан сарын өмнө манай улсын хөрөнгө мөнгө хоолойгоор татчихаад байна. Тиймээс энэ олон мега төслүүдийг зэрэг, зэрэг явуулах нь зүйтэй хэмээн хэлж байсан. Харин хэдхэн хоногийн дараахан Г.Занданшатарын Засгийн газарт улирч үлдэнгүүтээ тодотгол л хийхгүй бол болохгүй хэмээн ярьж байлаа. Энэ бүхнээс харахад л тэр ямархан хэмжээний хүн бэ. Өөрийн албаа ажлаараа хамгаалж чадахгүй юм байна гэдэг нь ил байсан. Гэвч энэ хүн ямар хамгаалалттай, нөлөөтэй болоод одоо хүртэл Монгол Улсын мөнгөний авдрыг сандайлж байгаа нь ойлгомжгүй. Анх У.Хүрэлсүх Ерөнхий сайд болохдоо Сангийн сайдаар тавьсан. Хамаатан, садан юм гэнэ лээ гэдэг яриа гарч л байсан. Үнэн, худлыг нь мэдэх юм алга. Гэхдээ улсаа дампууруулах хэмжээнд авааччихаад байхад албан тушаалтай нь ярихгүй байгаа болохоор үнэн ч байж мэдэх юм.
Ер нь түүнд Сангийн сайдаар суух хугацаа тун давчуу үлдсэн байх. Хоёр ч Ерөнхий сайдаа “мөргөж” ард нь үлдсэн болохоор түүнд итгэх хүн бараг үлдээгүй. Дээрээс нь анх Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамыг Дархан руу нүүхэд илтэд дургүйцэж, түүнийгээ эмээлгүй гаргасан, Ж.Энхбаяр сайдтай эвгүй харилцаатай гэгдэж л байсан. Ямар сайндаа л тус яамны нэг даргыг Дарханд алгадсан асуудлаар сэтгүүлчдэд байцаагдаж байх бил ээ дээ. Гэтэл нөгөө “Дарханаас зайлаарай” гээд байсан Ж.Энхбаяр нь Тэргүүн Шадар сайд болчихсон учраас энэ хүнд ер нь засагт үлдэх зай үлдээгүй л болов уу. Тэгээд ч сүүлийн долоо, найман жил Сангийн сайд хийчихээд данс улайсан гээд яриад сууж байх эрх нэгт байхгүй. Хоёрт, хэлсэн хийсэнд нь итгэх хүн ч үлдсэнгүй.]]> ahiimaa Mon, 15 Dec 2025 12:57:43 +0900 Монгол улс энх тайванч байдлаараа дэлхийд 37 дугаарт оров http://aranshin.mn/index.php?newsid=1587 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1587 Дэлхийн хамгийн тайван орноор Исланд улс тодорчээ. CNN-ийн мэдээлснээр Австралийн Эдийн засаг, энх тайвны хүрээлэнгийн (IEP) саяхан нийтэлсэн "Дэлхийн энх тайвны индекс 2025" тайланд Исланд 1.095 оноогоор нэгдүгээрт жагссан байна. Анх 2008 онд дэлхийн улс орнуудын дунд ийм үнэлгээ гаргаж эхэлснээс хойш 17 дахь жилдээ энэ шалгаруулалтыг хийж байна. IEP нь улс орнуудын энх тайвны түвшинг нийгмийн аюулгүй байдал, дотооддоо болон гадаад руу чиглэсэн дайн мөргөлдөөнтэй эсэх, цэрэгжсэн байдал гэсэн гурван чиглэл, 23 үзүүлэлтээр 163 орныг эрэмбэлжээ. Хоёрдугаар байранд 1.260 оноогоор Ирланд улс орсон бол Шинэ Зеланд 1.282 оноогоор гуравдугаар байранд, Австрали 1.294 оноогоор дөрөвдүгээрт, Швейцар 1.294 оноогоор тавдугаарт орсон байна. Харин АНУ 2.443 оноогоор 128 дугаарт бичигджээ. Мөн гурван жил гаруй дайны байдалтай байгаа Украин улс 3,434 оноогоор 162 дугаарт орсон бол Орос улс 3,441 оноогоор хамгийн энхтайванч бус, түгшүүртэй орноор нэрлэгдэж 163 дугаарт оржээ. Сүүлийн тавд Йемен (3,262 оноо), Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс (3,292 оноо), Судан (3,323 оноо) зэрэг орон багтсан байна. Харин манай улс энхтайванч байдлаараа дэлхийн 163 орноос 1,719 оноогоор 37 дугаарт жагссан бөгөөд өмнөх удаагийн шалгаруулалтаас 8 байраар ахисан байна. Уг тайланд дурдсанаар өнгөрсөн жилтэй харьцуулахад энэ онд дэлхийн энх тайван байдлын түвшин 0.36 хувиар уруудсан болохыг онцолсон байна.

]]> ahiimaa Mon, 01 Sep 2025 14:58:59 +0900 Монголын нүүрсний экспорт сорилттой тулав http://aranshin.mn/index.php?newsid=1565 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1565 Монголын нүүрсний экспорт сорилттой тулав!


Монголын экспортын орлогын 70 гаруй хувийг бүрдүүлдэг нүүрсний үнэ унаснаар төсвийн орлого төлөвлөсөн хэмжээндээ хүрэхгүй байх эрсдлийг дагуулсан бол залгуулаад нүүрсний экспорт сорилттой тулав.
Аж үйлдвэр эрдэс баялгийн сайд Ц.Тувааны тайлбараар бол Хятадын Ганцмод боомт дахь нүүрс агуулах талбай дүүрснээс татан авалт удааширчээ. Нүүрс ачиж буулгах талбайнх нь 90 гаруй хувь дүүрсэн байна. Хятадын талд асуудлыг тавихаар “Нүүрс буулгаж авах талбай алга” гэдэг хариу барьдаг болжээ.
Шалтгаан нь худалдан авагч тал өндөр үнээр авсан нүүрсээ үнэ унасан үед татан авах нь ашгийг нь бууруулж буй аж. Иймээс Монгол Улсын хувьд нүүрсний үнэ дахин битгий унаасай, ядаж одоогийн үнэ дээр тогтворжоосой гэж залбирах л үлдэж байна.
УИХ-аар Монгол Улсын 2025 оны төсвийн хуулийг батлахдаа нэг тонн нүүрсийг 105 ам.доллар байхаар тооцсон. Гэвч нүүрсний үнэ 80 ам.доллар руу буусан.  Тарифын дайнаас үүдэлтэй Хятадад гангийн эрэлт буурснаар коксжих нүүрсний үнэ дагаж буугаад байна. Хамгийн ноцтой нь дэлхий дахинд үүссэн энэхүү тарифын дайнаас үүдэлтэй тодорхойгүй байдал урт хугацаанд үргэлжлэх эрсдэл бий. Иймээс Монгол Улс энэ жил 83 сая тонн нүүрс экспортолж чадах эсэх ч эргэлзээтэй болж буй. Учир нь, өнгөрсөн саруудад биржээр зарсан нүүрснүүд Хятадын Ганцмод боомтод очоод гацсан тул цааш тээвэрлэлт хийгдээгүй нөхцөлд Монгол талаас нэмж нүүрс экспортлоход хүндрэл учирч байгаа юм.
Иймээс ацан шалаанд орсон Засгийн газар Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар УИХ-д хуулийн төслийг өргөн мэдүүлснээр парламент яаралтай горимоор хэлэлцэж эхлээд байна.  Дээрх хуулийг УИХ-аар баталсан нөхцөлд биржээр зарж байгаа нүүрсний хэт хатуу үнийг индексжүүлж уян хатан болгоно гэдэг тайлбарыг Засгийн газрын сайд нар өгч буй ч үнэндээ бол үнэ бууна гэсэн үг.
Нөгөө талдаа Ганцмод боомтод үүссэн Зэлтэрийн гацаа нь арилаагүй цагт экспорт сэргэнэ гэхэд бэрх сонсогдож байгаа.
Гаалийн ерөнхий газрын мэдээгээр энэ оны эхний гурван сарын байдлаар нүүрсний экспортын биет хэмжээ 15.8 сая тоннд хүрсэн нь өмнөх оны мөн үеийнхээс 1.9 сая тонноор багассан. Дэлхийн зах зээлд нүүрсний үнэ унаснаас экспортын орлого өмнөх жилийн мөн үеийнхээс 934 сая ам.доллараар буурсан.  Ингэхдээ үнийн нөлөөгөөр 715 сая ам.доллар, биет хэмжээний нөлөөгөөр 220 сая ам.доллараар багасаад байгаа юм.
Уг нь Засгийн газар өнгөрсөн гуравдугаар сард УИХ-аар Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр зам, нүүрсний худалдаа, Тавантолгойн нүүрсний уурхайн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх хамтын ажиллагааны тухай Монгол Улсын Засгийн газар болон БНХАУ-ын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хуулийн төсөл болон холбогдох бусад хуулийн төслийг батлуулсан. Энэхүү төслийг батлуулахаар хэлэлцүүлж байхдаа Аж үйлдвэр эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваан “Нүүрсний үнэ унаж, нүүрснээс олох ашиг тасалдах эрсдэл үүсч буй энэ цаг үед маш чухал шийдвэрийг УИХ гаргах гэж байна. Хэлэлцээрээ соёрхон батлуулсны дараа компани хооронд гэрээ хийх нөхцөл байдал үүсч, “Чайна Энержи” компанид нэмж таван сая тонн нүүрс борлуулах боломж бүрдэнэ” гэж мэдэгдсэн. Гэвч байдал дээрдэх бус дордож, нүүрсний үнэ унаад зогсохгүй экспорт саарсан мэдээтэйгээр дөрөвдүгээр сарыг үдэх болов.
Тиймдээ ч Засгийн газар Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд  эрдэс баялгийн бүтээгдэхүүнээ бартердах хувилбарыг давхар оруулж ирэв. Сангийн сайд Б.Жавхлангийн тайлбараар бол энэ нь дэлхийн сайн туршлага.
Монгол шиг зовлонг туулж явсан дэлхийн олон орон байгалийн баялгаа бартердаж том төсөл хөтөлбөрүүдээ хэрэгжүүлснээр өндөр хөгжилд хүрсэн. Тиймээс сайн туршлагыг хэрэгжүүлнэ.
Одоогоор Засгийн газар ямар эрдэс баялгийг бартердаж, аль төслөө хөдөлгөх нь тодорхой бус. Эхлээд дээрх хуулийг УИХ-аар батлуулсны дараа төслүүдээ эрэмбэлж, УИХ-ын гишүүдээс саналыг нь авч байж шийднэ. Үүний өмнө хууль эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхээр ажиллаж байгаа нь энэ аж. Бартер ажиллагаа амжилттай болбол валютын нөөцөө шавхахгүй, цаашлаад валютын ханшийг хөөрөгдөхгүй байх боломжтойн зэрэгцээ иргэдээ ажилтай орлоготой болгоно гэж үзэж байна. Гэвч нөгөө талд бартер нэрийн дор нүүрсээ сорчилж зарах байдал үүсч, Монголд ашиггүй нөхцөл үүсэх вий гэдэг болгоомжлолыг ч гишүүд хөндөж буй. Мөн нүүрсний үнэ энэ хэвээр унасаар байвал төсвөө гурав дахин тэлсэн Монгол Улсын хувьд амаараа шороо үмхэнэ гэгч болно. Төрийн албан хаагчдын цалин, ахмадуудын тэтгэврийг ямар эх үүсвэрээс шийдэж өгөх нь ойлгомжгүй болно.
УИХ-ын Төсвийн байнгын хорооны дарга Ц.Даваасүрэн "Нүүрсний үнэ унавал бид ангал руу унана. Манай хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг шавхаад нэгхэн тэрбум ам доллар. Цаана нь алт зэс хоёр гурван тэрбум ам.доллар. Нүүрсний үнэ унавал бид Аргентин болно" гэж анхааруулаад байна.
Иймээс монголчуудын хувьд тарифын дайн эдийн засагт одоогийнхоос илүү их шок үүсгэхгүйн тулд хурдан хугацаанд зогсож, Хятадад гангийн эрэлт нэмэгдэж, нүүрсний экспортыг гацаанаас гаргаасай гэж залбирах л үлдэж байна.]]> ahiimaa Wed, 23 Apr 2025 17:45:28 +0900 Аж үйлдвэрийн IV хувьсгал дэлхийн эдийн засгийг хөдөлгөнө http://aranshin.mn/index.php?newsid=1564 http://aranshin.mn/index.php?newsid=1564 Аж үйлдвэрийн IV хувьсгал дэлхийн эдийн засгийг хөдөлгөнө


Бээжингийн их сургуулийн Үндэсний хөгжлийн сургуулийн хүндэт захирал, профессор, Дэлхийн Банкны ерөнхий эдийн засагч асан И Фү Лин Даваа гаригт /2025.04.21/ илтгэл тавив. Тэрбээр АНУ-ын ногдуулах болсон татварын тарифтай холбоотойгоор Хятадын талын үзэл баримтлал, эдийн засгийн ирээдүй болон тогтвортой өсөлтийн ач холбогдлыг онцоллоо.
Линий хэлснээр, импортын тарифтай холбоотой дэлхийн эдийн засгийн бүтцэд гарч буй өөрчлөлт нь “Зуун жилд нэг тохиох том өөрчлөлт” юм. Тэрбээр 1900, 2000, 2018 оны тоон мэдээллийг харьцуулан дүгнэж, 1900 онд "Их-8" эвслийн эдийн засгийн хүчин чадал дэлхийн нийт дүнгийн 50.4 хувийг эзэлж байсныг харуулав. Дараа нь 2000 онд "Их-8" бүлгийн эдийн засгийн чадвар 47.7 хувь, харин 2018 онд 34.7 хувь хүртлээ буурсныг танилцуулсан. Лин хэлэхдээ, “Ердөө 18 жилийн хугацаанд Их-8 эвслийн эдийн засгийн чадал 13.1 нэгжээр буурсан үзүүлэлт юм. Урьд нь тус эвслийн эдийн засаг бүтэн зууны турш 2.7 нэгжээр буурч байсантай харьцуулахад маш хурдацтай өөрчлөгдөж, буурч байгааг статистик үзүүлэлтүүд харуулсан юм” гэж онцоллоо.
Сэтгүүлчдийн зүгээс өнөө цагийн эдийн засгийн гол хөдөлгөгч хүч юу болох талаар асуухад Лин "Хятадын олон улсын худалдаа, наймаа" гэж хариулсан юм. Тус улсын засгийн газрын санаачилсан шинэчлэлт, нээлтийн бодлого хэрэгжиж эхэлснээс хойш Хятадын эдийн засаг жилд дунджаар 8.9 хувь, нэг хүнд ногдох ДНБ найман хувиар өссөн байна. Худалдан авах чадварын хувьд Хятадын дэлхийн эдийн засаг дахь эзлэх хувь 2000 онд 6.4 хувь байсан бол 2018 онд 16.8 хувь болж өссөн нь "Их-8"-ийн монополь байдлыг сулруулсан хэмээн Лин тайлбарлав. Тэрбээр мөн 2008 оны дэлхийн санхүүгийн хямралаас хойш "Их-8"-ийн олон улсын эдийн засгийг хөдөлгөх механизм хангалтгүй болсон бөгөөд өдгөө "Их-20" гол үүргийг гүйцэтгэж байна гэв.

ХЯТАД БА АНУ-ЫН УРТ ХУГАЦААНЫ ӨРСӨЛДӨӨН

Хятад болон АНУ-ын харилцааны тухайд профессор Лин ерөнхийлөгч асан Обамагийн засаг захиргааны “Ази руу чиглэсэн стратеги” хэрэгжихээ больсноос хойш Байден, Трампийн худалдаа, технологийн дайн нь хоёр орны харилцаанд ан цав үүсгэсэн гэв. Тэрбээр хэлэхдээ, “АНУ цэргийн хүч, технологи, санхүүгийн давуу талаа ашиглан Хятадын нөлөөг хязгаарлахыг зорьж байна” гэсэн юм. Мөн эдийн засгийн маргаан нь хоёр оронд ялгаагүй сөрөг нөлөөтэй бөгөөд АНУ илүү их хохирол амсах магадлалтайг анхааруулав.
Тухайлбал,  “Өндөр орлоготой орнуудын технологийн салбарууд Хятадын зах зээлд тулгуурладаг. Хэрэв худалдаа зогсвол, эдгээр компани ашиггүй болж, технологийн ноёллоо алдах аюултай” гэж Лин онцолсон юм.
Ирээдүйд дэлхийн эдийн засаг хөгжихөд туслах гол хүчин зүйл нь хиймэл оюун ухаан, том өгөгдөл, хурдацтай инноваци зэрэг онцлогийг хослуулсан Аж үйлдвэрийн IV хувьсгалд оршиж байгааг Лин хэлсэн. Хятад улс энэ хувьсгалд гурван том давуу талтай гэж тэрбээр тодорхойлсон юм. Үүнд технологийн өндөр мэдлэгтэй хүний нөөц, өргөн зах зээл, гүйцэтгэл бүрэн үйлдвэрлэлийн сүлжээ орно гэв. Үүний хүрээнд Лин "Tesla" компанийг жишээ болгон дурдлаа. Тус компани АНУ-д 10 жил үйл ажиллагаа явуулахдаа 20 мянган машин үйлдвэрлэсэн бол Хятадад салбараа нээгээд ердөө нэг жилд 100 мянган машин үйлдвэрлэсэн аж. Энэ нь Хятадын үйлдвэрлэлтийн систем АНУ-аас давуу байгааг харуулж байна гэж Лин онцолсон юм.

2050 ОН БА ЦААШДЫН ДЭЛХИЙН ШИНЭ БҮТЭЦ

Ирээдүйг харвал, хэрэв Хятадын нэг хүнд ногдох ДНБ АНУ-ын ДНБ-тэй харьцуулахад тал хувьд нь хүрвэл, Хятадын эдийн засгийн нийт хэмжээ АНУ-аас хоёр дахин их болно гэж Лин үзэж байна. Тэрбээр хэлэхдээ, "Хятадын шинэчлэл амжилтад хүрвэл, дэлхийн өндөр орлоготой орнуудын хүн амын эзлэх хувь одоогийн 16 хувиас 30 хувь болж өснө. Энэ нь дэлхийн тэнцвэрт байдлыг бий болгох томоохон алхам юм” гэж онцолсон юм. Илтгэлийн төгсгөлд Лин  хэлэхдээ, “Өсөлт, хөгжил нь асуудал бүрийн гарц юм. Зөвхөн Хятадад ч биш, дэлхий нийтэд ч мөн адил” гэлээ.
  • Тэрбээр Хятад улс цаашид эдийн засгийн таван хувийн амлалтаа ахиулж, тогтвортой хадгалж чадна гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийлж, 2050 он гэхэд дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн 30 хувийг дангаараа бүрдүүлнэ гэж онцолсон юм.
Лин мөн "1.4 тэрбум иргэний сайн сайхан амьдралын үндэс бол эдийн засгийн тогтвортой өсөлт бөгөөд энэ нь дэлхийн тогтвортой байдал, шинэ засаглалын тогтолцоог бүрдүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулна” гэв.]]> ahiimaa Wed, 23 Apr 2025 17:43:14 +0900